İşçinin Kıdem Tazminatı Hakkı
Kıdem tazminatı, Türk iş hukukunun en önemli ve en çok tartışılan konularından biridir. İşçilerin uzun yıllar çalışmalarının karşılığı olarak, iş sözleşmesinin belirli koşullarla sona ermesi halinde hak kazandıkları bir tazminat türüdür.
Kıdem Tazminatına Hak Kazanma Şartları
Bir işçinin kıdem tazminatına hak kazanabilmesi için aşağıdaki şartların bir arada gerçekleşmesi gerekir:
- En az bir yıl çalışma: İşçinin aynı işveren nezdinde en az bir yıl süreyle çalışmış olması gerekir.
- 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında olma: İşçinin İş Kanunu kapsamında bir işçi olarak çalışıyor olması gerekir.
- İş sözleşmesinin belirli nedenlerle sona ermesi: İşçinin kendi iradesiyle istifa etmemesi, işveren tarafından haklı neden olmaksızın veya geçerli nedenle işten çıkarılması gibi durumlar.
Kıdem Tazminatı Gerektiren Fesih Halleri
- İşveren tarafından İş Kanunu madde 25/II dışındaki nedenlerle fesih
- İşçi tarafından İş Kanunu madde 24 kapsamında haklı nedenle fesih
- Muvazzaf askerlik nedeniyle fesih
- Kadın işçinin evlenme nedeniyle 1 yıl içinde fesih
- Emeklilik veya yaşlılık aylığı almaya hak kazanma
- İşçinin ölümü
Kıdem Tazminatı Hesaplama
Kıdem tazminatı, her tam yıl için 30 günlük brüt ücret üzerinden hesaplanır. Hesaplamada dikkate alınacak ücret, işçinin son aldığı giydirilmiş brüt ücrettir.
Giydirilmiş brüt ücrete dahil olan kalemler:
- Temel ücret
- Yemek yardımı
- Yol yardımı
- Düzenli olarak ödenen ikramiye ve primler
- Diğer düzenli sosyal yardımlar
Kıdem tazminatında yıllık tavan uygulaması bulunmaktadır. Her yıl güncellenen bu tavan miktarı, kamu görevlilerinin en yüksek emekli aylığı esas alınarak belirlenir. İşçinin hesaplanan kıdem tazminatı bu tavanı aşsa dahi, tavan miktarı üzerinden ödeme yapılır.
Zamanaşımı
Kıdem tazminatında zamanaşımı süresi, iş sözleşmesinin fesih tarihinden itibaren 5 yıldır. Bu süre içinde talepte bulunulmadığı takdirde, kıdem tazminatı hakkı zamanaşımına uğrar.
Sonuç
Kıdem tazminatı, işçilerin en temel haklarından biri olup, hak kaybına uğramamak için iş sözleşmesinin sona erme şekli ve hesaplama yöntemleri konusunda bilgi sahibi olmak büyük önem taşımaktadır.